Σοβαρά και ανησυχητικά δεδομένα για την ψυχική υγεία των παιδιών και των εφήβων στη χώρα μας παρουσίασε η Πανελλήνια Εταιρεία Επαγγελματιών Ψυχικής Υγείας Παιδιών και Εφήβων (ΠΕΕ-ΕΝΩΨΥΠΕ), κρούοντας τον κώδωνα του κινδύνου για μια κρίση που πλέον λαμβάνει χαρακτηριστικά κοινωνικής έκτακτης ανάγκης.
Παρά τη σχετική επέκταση των υπηρεσιών τις τελευταίες δεκαετίες, η ΠΕΕ- ΕΝΩΨΥΠΕ προειδοποιεί ότι το υπάρχον δίκτυο απέχει πολύ από το να είναι λειτουργικό και επαρκές, ζητώντας άμεση ενίσχυση σε όλα τα επίπεδα.
Ανησυχητική αύξηση ψυχικών διαταραχών
Τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στη συνέντευξη Τύπου, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα του Παιδιού, σκιαγραφούν μια ιδιαίτερα επιβαρυμένη εικόνα:
- Το 7,5% των παιδιών και εφήβων δηλώνουν συμπτώματα που απαιτούν άμεση κλινική εκτίμηση.
- Με βάση αναφορές γονέων, το ποσοστό αυτό υπερδιπλασιάζεται στο 16%.
- Ένα 8,3% των παιδιών και 11% των γονέων καταγράφουν συναισθηματικά ή ψυχοκοινωνικά προβλήματα.
- Συμπτώματα συμπεριφορικών διαταραχών εμφανίζει το 4,8%, ενώ οι γονείς καταγράφουν ακόμη υψηλότερο ποσοστό, 13%.
- Η υπερκινητικότητα αγγίζει το 7,1%.
- Ιδεοψυχαναγκαστικά συμπτώματα εμφανίζει το 14% των παιδιών σύμφωνα με γονείς και το 21% σύμφωνα με τα ίδια τα παιδιά.
- Τα ποσοστά κατάθλιψης φτάνουν στο 10%, όπως δηλώνουν οι ίδιοι οι ανήλικοι.
Οι ειδικοί σημειώνουν ότι τα παραπάνω μεγέθη έχουν αυξηθεί δραματικά μετά την πανδημία, ενώ η συνεχής πίεση στην οικογένεια και το σχολικό περιβάλλον εντείνουν το πρόβλημα.
Νέο θεσμικό πλαίσιο, αλλά χωρίς εφαρμογή
Παρά την ψήφιση του νόμου 5129/2024 για τη «ριζική αναδιάρθρωση» του συστήματος ψυχικής υγείας, η ΠΕΕ τονίζει ότι η εφαρμογή του παραμένει στα χαρτιά. Το δίκτυο υπηρεσιών εξακολουθεί να υποφέρει από κενά, δυσλειτουργίες και απουσία συντονισμού.
Υποστελέχωση και ανισομερής πρόσβαση
Η υποστελέχωση χαρακτηρίζεται «δραματική». Πολλές παιδοψυχιατρικές μονάδες λειτουργούν στα όρια τους, χωρίς επαρκές ιατρικό, νοσηλευτικό και παραϊατρικό προσωπικό. Η γεωγραφική κατανομή παραμένει εξαιρετικά άνιση. Περιοχές ολόκληρες στερούνται βασικές υπηρεσίες, με αποτέλεσμα ανήλικοι να μεταφέρονται σε άλλα νοσοκομεία ή ακόμη και να νοσηλεύονται σε κλινικές ενηλίκων -πρακτική που θεωρείται ιδιαίτερα επιβαρυντική και επικίνδυνη.
Ενδεικτικό της στασιμότητας είναι ότι εδώ και δέκα χρόνια δεν έχει προστεθεί ούτε ένα νέο κρεβάτι για νοσηλεία παιδιών και εφήβων, ενώ προβλήματα καταγράφονται σε κρίσιμες υποδομές, όπως σε Κρήτη και Πάτρα.
Αύξηση βίας και παραβατικότητας
Η ΠΕΕ σημειώνει μεγάλη αύξηση περιστατικών βίας, παραβατικότητας και χρήσης ουσιών στους εφήβους. Ζητά τη δημιουργία εξειδικευμένων υπηρεσιών, την ενίσχυση προγραμμάτων πρόληψης και την ενδυνάμωση δομών όπως οι υπηρεσίες επιμελητών ανηλίκων.
Άμεσες παρεμβάσεις που προτείνονται
Μεταξύ των μέτρων που καταθέτει η ΠΕΕ:
- Προκήρυξη όλων των κενών θέσεων ΕΣΥ μέσα στο 2026.
- Διπλασιασμός των θέσεων ειδικευόμενων στην Παιδοψυχιατρική.
- Ίδρυση παιδοψυχιατρικής υπηρεσίας σε κάθε πρωτεύουσα νομού.
- Δημιουργία νέων δομών, κοινοτικών υπηρεσιών και ειδικών προγραμμάτων.
- Χρηματοδότηση συμβουλευτικής γονέων από τον ΕΟΠΥΥ.
Η Παιδοψυχιατρική Εταιρεία επισημαίνει ότι καμία ψυχιατρική μεταρρύθμιση δεν έχει ολοκληρωθεί ουσιαστικά τα τελευταία χρόνια και καλεί την Πολιτεία σε επείγουσες παρεμβάσεις. Χωρίς αποφασιστική ενίσχυση του συστήματος, προειδοποιεί, χιλιάδες παιδιά και έφηβοι θα συνεχίσουν να μένουν χωρίς την απαιτούμενη φροντίδα.